จักรวาลไม่ได้ตอบความทุกข์ด้วยเหตุผล คำอธิบาย หรือคำขอโทษ แต่ตอบด้วย "การปรากฏอยู่" (Presence) และ "ความอัศจรรย์ใจ" (Wonder) ที่เข้ามาเปลี่ยนมุมมองและเยียวยาจิตใจของผู้ที่กำลังเผชิญกับความยากลำบาก
โลกใบนี้กว้างใหญ่ จักรวาลยิ่งใหญ่กว่านั้น จักรวาลไม่ได้มีอยู่ให้มนุษย์เข้าใจ จักรวาลคอยปลอบโยนเราในแบบของเขา เราอาจจะไม่ต้องเข้าใจทุกอย่าง แต่เราตอบสนองมันในแบบของเราได้ เราดูแลความเจ็บปวดในแบบของตัวเราเอง จัดวางให้ดีๆ เพื่อรับมือกับความไม่แน่นอนของชีวิต
จากเรื่องราวของโยบ (Job) ที่ต้องเผชิญกับความทุกข์ทรมานอย่างแสนสาหัสบนกองขี้เถ้า เมื่อเสียงพายุหมุนกึกก้องและเสียงจากส่วนลึกของจักรวาลเอ่ยปากตอบคำถามของเขา คำตอบที่เขาได้รับประกอบด้วยหัวใจสำคัญดังนี้ครับ:
- การปรากฏอยู่เข้ามาแทนที่คำอธิบาย (Presence over Explanation): โยบไม่ได้คำตอบที่เป็นประโยคอธิบายหรือเหตุผลว่า "ทำไม" เขาถึงต้องสูญเสียหรือเผชิญกับความวิปโยค แต่การที่พระเจ้าสถิตอยู่ตรงนั้นทำให้เขาตระหนักว่าความทุกข์ที่ผ่านมาไม่ใช่ "ความโดดเดี่ยว" แต่คือ "การได้เผชิญหน้า" (Encounter) และเมื่อมีการปรากฏอยู่ของพระองค์เข้ามาเติมเต็มในใจ คำอธิบายใดๆ ก็ไม่จำเป็นอีกต่อไป
- ความอัศจรรย์ใจเข้ามาแทนที่คำถามว่าทำไม (Wonder over 'Why'): คำถามจากพายุหมุนไม่ได้มุ่งเป้าเพื่อปรักปรำหรือซ้ำเติม แต่เพื่อปลุกให้เขาตื่นรู้ คำถามเหล่านั้นถามถึงรากฐานของแผ่นดินโลก เส้นทางของแสงสว่าง และวิถีของหมู่ดาว สิ่งเหล่านี้ทำให้โยบตระหนักว่าจักรวาลไม่ได้มีอยู่เพื่อให้มนุษย์พยายามทำความเข้าใจด้วยสติปัญญาอันจำกัด แต่มีไว้เพื่อให้พระผู้สร้างทรงดูแลรักษา ความอัศจรรย์ใจในความลึกลับที่ยิ่งใหญ่นี้เองที่เข้ามาแทนที่คำถามว่า "ทำไม" ในหัวของเขา
- โลกใบนี้กว้างใหญ่กว่าความโศกเศร้า (A Wider World): โยบได้เห็นว่าโลกใบนี้กว้างใหญ่เกินกว่าความทุกข์ใจของเขามาก แต่ในขณะเดียวกันโลกก็ไม่ได้เฉยชาต่อความรู้สึกของเขา สรรพสิ่งและสัจธรรมที่ควบคุมไม่ได้ (เปรียบเสมือนสัตว์ร้ายเลเวียธานที่ไม่มีใครทำให้เชื่องได้) ล้วนถูกโอบอุ้มไว้ในพระหัตถ์ของพระองค์ การยอมรับในความลึกลับที่กว้างใหญ่นี้ทำให้คำถามบางคำถามกลายเป็นเรื่องสวยงาม และทำให้คำถามบางข้อหมดความจำเป็นไปเอง
- คำตอบที่มาในรูปแบบของฤดูกาลและการเติบโต: ท้ายที่สุด โยบเรียนรู้ว่าคำตอบบางอย่างไม่ได้มาในรูปแบบของ "ประโยคคำพูด" แต่จะค่อยๆ ปรากฏขึ้นผ่าน "กาลเวลา ผลเก็บเกี่ยว และฤดูกาล" ของชีวิตที่ค่อยๆ ฟื้นฟูกลับมา
ความลึกลับของจักรวาลไม่ได้คลี่คลายด้วยข้อพิสูจน์ทางตรรกะ แต่คลี่คลายด้วย "การมองเห็นและสัมผัสถึงเบื้องลึก" (Seeing) ที่ทำให้โยบยอมวางแผนที่ความคิดอันคับแคบของตนเองลง และค้นพบความสงบที่แท้จริงในใจอีกครั้งท่ามกลางรอยแผลที่ยังคงมีอยู่
