การตั้งคำถามแบบโสกราตีส (Socratic Questioning) เป็นเครื่องมือเพื่อชีวิตที่ดีหรือ eudaimonia (ความสุขที่แท้จริงจากการมีชีวิตที่มีคุณธรรมและการเติบโตจิตใจ) ตามแนวคิดโสกราตีสที่เชื่อว่า virtue (คุณธรรม) คือสิ่งจำเป็นและเพียงพอสำหรับความสุข. มันช่วยตรวจสอบชีวิต (examined life) ชำระจิตใจ (psychē katharsis) และค้นหาความจริงภายใน เพื่อหลีกเลี่ยงชีวิตไร้สาระ.
แนวทางปฏิบัติแบ่งเป็น 6-7 ประเภทคำถามหลัก ที่ใช้วนซ้ำเพื่อเจาะลึก.
คำถามชี้แจงแนวคิด (Conceptual Clarification)
คำนี้หมายถึงอะไรแน่? (What do you mean by...?)
ตัวอย่างคืออะไร? (Can you give an example?)
ใช้ในสถานการณ์ไหน? (When does this apply?)
ช่วยกำหนดคุณค่าชัดเจน เช่น "ความสำเร็จคืออะไรสำหรับคุณ?" เพื่อไล่ความคลุมเครือและยึดชีวิตกับสิ่งสำคัญ.
คำถามสันนิษฐาน (Probing Assumptions)
คุณสมมติอะไรไว้? (What are you assuming here?)
ถ้าสมมติฐานผิดล่ะ? (What if that assumption were wrong?)
ท้าทายอคติ เช่น "คุณคิดว่าความรวยนำสุข ถ้าคนรวยแต่โดดเดี่ยวล่ะ?" เพื่อสร้าง intellectual humility สู่ eudaimonia.
คำถามเหตุผลและหลักฐาน (Reasons & Evidence)
หลักฐานคืออะไร? (What evidence supports this?)
หลักฐานตรงข้ามล่ะ? (What evidence goes against it?)
ตรวจสอบ信念 เช่น "ทำไมคุณกลัวล้มเหลว? มีครั้งไหนที่ล้มแล้วดีขึ้นไหม?" เพื่อลด cognitive distortions และเพิ่ม resilience.
คำถามมุมมองทางเลือก (Alternative Viewpoints)
มุมอื่นคิดยังไง? (What would others say?)
ถ้าสลับบทบาทล่ะ? (How would you view this from X's perspective?)
เปิดกว้าง เช่น "เพื่อนคุณจะแนะอะไร?" เพื่อ empathy และ justice ซึ่งเป็น virtue สำคัญของ eudaimonia.
คำถามผลที่ตามมา (Implications & Consequences)
แล้วจะเกิดอะไรตามมา? (What are the consequences?)
คุณยอมรับผลนั้นไหม? (Are you comfortable with that?)
ทดสอบการตัดสินใจ เช่น "ถ้าทำตาม impulse นี้ ชีวิต 5 ปีจะเป็นยังไง?" เพื่อ wisdom และ self-control.
คำถามมุมมองรวม (Questioning the Question)
คำถามนี้สำคัญเพราะอะไร? (Why is this question key?)
ยังมีอะไรที่เรามองข้ามไหม? (What haven't we considered?)
วนกลับเพื่อ profundity เช่น "ชีวิตนี้ตรวจสอบแล้วดีพอไหม?" สร้างชีวิตมีค่าแบบ "the unexamined life is not worth living".
การนำไปใช้เพื่อ Eudaimonia
ฝึกวันละครั้ง เช่น บันทึก Thought Journal ถามตัวเองก่อนนอน ผลคือจิตสงบ มี virtue (wisdom, courage, justice) นำสุขแท้ ไม่ใช่ hedonic pleasure ชั่วคราว. โสกราตีสพิสูจน์ว่าการยอมรับ "ฉันไม่รู้" คือจุดเริ่มของชีวิตดี
การฝึก Socratic Questioning ในชีวิตประจำวันช่วยพัฒนาการคิดวิเคราะห์ ลดอคติ และสร้างชีวิตที่มีคุณค่า โดยเริ่มจากสถานการณ์เล็กๆ แล้วค่อยขยาย.
วิธีฝึกแบบปฏิบัติได้ทันที แบ่งเป็นขั้นตอนและตัวอย่าง.
เริ่มด้วย Thought Journal วันละ 5-10 นาที
ก่อนนอน: เขียนสถานการณ์ที่เครียด เช่น "เจ้านายดุ ฉันคงไร้ค่า" แล้วถามตัวเอง:
คำนี้หมายถึงอะไร? (What exactly?)
หลักฐานสนับสนุน/ขัดแย้งคืออะไร?
ถ้าสลับมุม—เพื่อนเจอแบบนี้จะคิดยังไง?
ใช้กับการตัดสินใจประจำวัน
ก่อนซื้อของ/เลือกงาน: ถาม "ต้องการจริงหรือแค่อยากได้? ผล 1 ปีคืออะไร? มีทางเลือกดีกว่ามั้ย?"
ตัวอย่าง: กดซื้อ gadget → "มันแก้ปัญหาอะไร? ถ้าไม่มีจะตายรึ? เงินนั้นลงทุนอื่นดีกว่าไหม?" เพื่อหลีกเลี่ยง impulse.
สนทนากับผู้อื่นแบบไม่ confront
แทน argue: ถามเปิด "คุณหมายถึงอะไร? ทำไมถึงคิดแบบนั้น? ถ้าข้อมูลใหม่มา จะเปลี่ยนมั้ย?"
ตัวอย่างกับเพื่อน: "ทำไมเชียร์ทีมนี้? หลักฐานฟอร์มทีมล่ะ? ถ้าแพ้จะยังเชียร์ไหม?" สร้าง dialogue ลึกแทนทะเลาะ.
แอพหรือ habit tracker รายวัน
ใช้ 6 คำถามหลักวนซ้ำ:
ชี้แจง (Clarify)
สมมติฐาน (Assumptions)
หลักฐาน (Evidence)
มุมอื่น (Alternatives)
ผลตามมา (Consequences)
มุมรวม (Overview)
ตั้ง alarm "Socratic Check" 3 ครั้ง/วัน สถานการณ์ใดก็ได้ เช่น scroll social "โพสต์นี้จริงแค่ไหน?".
ขั้นสูง: Role Reversal
จินตนียืนตรงข้าม ถกกับ "ตัวเองในกระจก" 10 นาที เช่น "ฉันผิดยังไงบ้าง?" สร้าง resilience และ eudaimonia ระยะยาว.
ฝึกสม่ำเสมอ 1 สัปดาห์จะเห็น mindset เปลี่ยน—สงสัยแต่ไม่ paranoid คิดลึกแต่ตัดสินใจเร็วขึ้น.
- Purpose: To challenge assumptions, explore evidence, and follow out logical consequences.
- Applications: Widely used in education, therapy (cognitive restructuring), and daily life to deepen understanding.
- Examples: "Why do you say that?", "What evidence supports this?", and "What would be an alternative explanation?". [1, 2, 3, 4, 5]
- Conceptual Clarification: "What do you mean by...?", "Why do you say that?".
- Probing Assumptions: "What are you assuming?", "Does this always happen?".
- Probing Rationale/Evidence: "Why do you think this is true?", "What evidence do you have?".
- Questioning Perspectives: "How would others see this?", "What is the counter-argument?".
- Probing Consequences: "What are the implications?", "What if... happens?".
- Reflexive Questions: "Why do you think I asked that?", "What was the point of that question?". [1, 2, 3, 4, 5]
- Maintain Curiosity: Adopt a non-judgmental, inquisitive stance rather than a combative one.
- Focus on Logic: Target the structure of the thought, not just the conclusion.
- Stay Structured: Use a systematic, guided approach to explore topics deeply.
- Encourage Self-Reflection: Empower the individual to identify their own errors and insights. [1, 2, 3, 4]
- Gather Information: What is currently happening?
- Reflect and Summarize: "So, I am feeling stuck because..."
- Explore Assumptions: Why do I think this is the only way?
- Apply Insights: What is one small step I can take to act on this new understanding?
คุณจะพบว่าคำถามแบบโสกราติสมักมีคุณลักษณะดังต่อไปนี้ (ดัดแปลงจาก Neenan, 2008):
| คุณลักษณะของคำถามแบบโสกราตีส | คำอธิบาย |
|---|---|
| กระชับ ตรงประเด็น และชัดเจน | ควรให้ความสำคัญกับลูกค้าเป็นหลัก หลีกเลี่ยงการใช้ศัพท์เฉพาะทาง และลดความสับสน |
| เปิดกว้าง แต่ก็มีจุดมุ่งหมาย | ลูกค้าได้รับเชิญให้มีส่วนร่วมอย่างแข็งขัน โดยต้องให้เหตุผลที่ชัดเจนสำหรับแต่ละคำถาม |
| มุ่งมั่นแต่ยังลังเล | จุดเน้นอยู่ที่ประเด็นที่กำลังพูดคุยกัน แต่ไม่ได้ตั้งสมมติฐานว่าลูกค้ามีคำตอบอยู่แล้ว |
| เป็นกลาง | คำถามเหล่านี้ไม่ได้บ่งชี้ว่ามีคำตอบที่ถูกต้องหรือเป็นที่ต้องการมากกว่าคำตอบอื่น |
เหนือสิ่งอื่นใด สิ่งสำคัญที่ต้องจำไว้คือ การตั้งคำถามแบบโสกราติสควรปราศจากความสับสน
วิธีการตั้งคำถามแบบโสเครติส
การสนทนาที่มีประสิทธิภาพโดยใช้คำถามแบบโสกราติสเป็นการสนทนาร่วมกันระหว่างครูและนักเรียน หรือนักบำบัดและผู้รับบริการ
ผู้เข้าร่วมแต่ละคนต้องมีส่วนร่วมอย่างแข็งขันและรับผิดชอบในการผลักดันการอภิปรายให้ก้าวหน้าต่อไป
ศาสตราจารย์ร็อบ ไรช์ กล่าวว่า สภาพแวดล้อมที่ดีที่สุดคือ 'ความไม่สบายใจที่ก่อให้เกิดผลดี' แต่ปราศจากความกลัวและความตื่นตระหนก (ไรช์, 2003)
ไม่ควรมีคู่ต่อสู้ และไม่มีใครเล่นบท "ผู้คัดค้าน" หรือทดสอบอีกฝ่าย
แต่ทางที่ดีที่สุดคือควรเปิดใจรับฟังและเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ
คำแนะนำ
มีคำแนะนำบางประการเพื่อการตั้งคำถามแบบโสกราติสอย่างมีประสิทธิภาพ
| คำแนะนำสำหรับที่ปรึกษาหรือครู |
|---|
| วางแผนคำถามสำคัญเพื่อกำหนดโครงสร้างและทิศทางโดยรวม โดยไม่กำหนดรายละเอียดมากเกินไป |
| ให้เวลาเพียงพอแก่ผู้เรียนหรือผู้รับบริการในการตอบคำถามโดยไม่รู้สึกเร่งรีบ |
| กระตุ้นการสนทนาด้วยคำถามเชิงลึกที่ตามมาหลังจากได้รับคำตอบ |
| กระตุ้นให้เกิดการอธิบายเพิ่มเติมและส่งเสริมการค้นพบตนเองผ่านการตั้งคำถาม |
| ควรเน้นการสนทนาให้ตรงประเด็น ชัดเจน และใช้ถ้อยคำที่เข้าใจง่าย |
| สรุปสิ่งที่ได้กล่าวไปแล้วอย่างสม่ำเสมอ |
| ตั้งคำถามปลายเปิดแทนที่จะถามแค่ใช่/ไม่ใช่ |
| หลีกเลี่ยงหรือปรับเปลี่ยนคำถามที่คลุมเครือ ไม่ชัดเจน หรือยากเกินความเข้าใจของผู้ฟัง |
สำหรับนักเรียนหรือลูกค้า การเข้าใจสิ่งที่คาดหวังนั้นเป็นสิ่งที่มีประโยชน์
| คำแนะนำสำหรับนักเรียน |
|---|
| มีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้นและรอบคอบ |
| ตอบอย่างชัดเจนและกระชับ |
| กล่าวทักทายนักเรียนทั้งห้อง (เมื่อเหมาะสม) |
การจะเป็นคู่สนทนาที่เหมาะสมสำหรับการตั้งคำถามแบบโสเครติส คุณต้องมีความอยากรู้อยากเห็นอย่างแท้จริง เต็มใจที่จะใช้เวลาและพลังงานในการวิเคราะห์ความเชื่อ และสามารถทบทวนความขัดแย้งและความไม่สอดคล้องกันอย่างมีเหตุผลและปราศจากอคติ
15 ตัวอย่างของการตั้งคำถามแบบโสกราตีส
เมื่อใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ การตั้งคำถามแบบโสกราติสเป็นเทคนิคที่ทรงพลังสำหรับการสำรวจประเด็น แนวคิด อารมณ์ และความคิด ช่วยให้สามารถแก้ไขและวิเคราะห์ความเข้าใจผิดในระดับที่ลึกซึ้งกว่าการตั้งคำถามแบบปกติ
คุณจะต้องใช้คำถามหลายประเภทเพื่อดึงดูดความสนใจและดึงเอาความเข้าใจอย่างละเอียดออกมา
| ประเภทคำถาม | ตัวอย่าง |
|---|---|
| คำชี้แจง | คุณหมายความว่าอย่างไรเมื่อคุณพูดว่า X? คุณช่วยอธิบายเพิ่มเติมได้ไหม? คุณสามารถยกตัวอย่างได้ไหม? |
| การท้าทายสมมติฐาน | มีมุมมองอื่นอีกไหม? เรากำลังตั้งสมมติฐานอะไรอยู่บ้าง? คุณกำลังบอกว่า… ใช่ไหม? |
| หลักฐานและเหตุผล | คุณสามารถยกตัวอย่างประกอบสิ่งที่พูดได้ไหม? เราสามารถตรวจสอบความถูกต้องของหลักฐานนั้นได้หรือไม่? เรามีข้อมูลครบถ้วนตามที่ต้องการแล้วหรือยัง? |
| มุมมองทางเลือก | มีมุมมองอื่นอีกไหม? คนอื่นจะตอบอย่างไร และเพราะเหตุใด? |
| นัยยะและผลที่ตามมา | เรื่องนี้จะส่งผลกระทบต่อคนอื่นอย่างไร? ผลกระทบในระยะยาวจะเป็นอย่างไร? |
| การท้าทายคำถาม | คุณคิดว่าอะไรคือประเด็นสำคัญของคำถามนั้น? แล้วควรจะถามคำถามอะไรที่ดีกว่านี้? |
ควรสนับสนุนให้นักเรียนและผู้รับบริการนำเทคนิคนี้ไปใช้กับตนเอง เพื่อขยายและเสริมสร้างผลของการตั้งคำถามแบบโสกราติส และส่งเสริมความเข้าใจที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น
การใช้คำถามแบบโสเครติสในการโค้ช
การโค้ชคือ “ ศิลปะแห่งการอำนวยความสะดวกในการปฏิบัติงาน การเรียนรู้ และการพัฒนาของผู้อื่น” (Downey, 2003) เพื่อให้เข้าใจเป้าหมายค่านิยมหลักและอุปสรรคต่อการเปลี่ยนแปลงของลูกค้าอย่างลึกซึ้งยิ่งขึ้น โค้ชต้องดึงข้อมูลที่เกี่ยวข้อง มีประโยชน์ และมีคุณค่าออกมา
อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกคำถามจะมีประโยชน์เท่าเทียมกันในการให้คำปรึกษา
คำถามที่คลุมเครือหรือไม่ตรงประเด็นนั้นสิ้นเปลืองเวลาและจะบั่นทอนความเชื่อมั่นของลูกค้าที่มีต่อกระบวนการโค้ชชิ่ง (Neenan, 2008)
การถามคำถามปลายเปิดช่วยให้ลูกค้าได้ไตร่ตรองและสร้างความรู้ในสิ่งที่พวกเขาอาจไม่เคยรู้มาก่อน ข้อมูลเชิงลึกเหล่านี้ส่งผลให้ลูกค้ามีมุมมองใหม่หรือมุมมองที่สมดุลมากขึ้น และระบุแนวทางในการแก้ไขปัญหาต่างๆ ได้
โค้ชควรหลีกเลี่ยงการยึดติดกับวิธีการถามแบบโสกราติสโดยสิ้นเชิง การพึ่งพาคำถามแบบโสกราติสอย่างสมบูรณ์จะนำไปสู่การให้คำปรึกษาที่เหมือนหุ่นยนต์และคาดเดาได้ ที่จริงแล้ว บางครั้งนักบำบัดอาจจำเป็นต้องใช้คำถามแบบปิดเพื่อเน้นประเด็นและให้ทิศทางบางอย่าง (Neenan, 2008)
การประยุกต์ใช้ในห้องเรียน: 2 ตัวอย่าง
การตั้งคำถามแบบโสกราติสต้องการให้นักเรียนระบุและปกป้องจุดยืนของตนเองเกี่ยวกับความคิดและความเชื่อของตน
นักเรียนจะต้องอธิบายเหตุผลด้วยตนเอง แทนที่จะท่องจำข้อเท็จจริง รวมถึงแรงจูงใจและอคติที่เป็นพื้นฐานของความคิดเห็นของตน
การสนทนาไม่ได้เน้นที่ข้อเท็จจริงหรือความคิดเห็นของผู้อื่นเกี่ยวกับข้อเท็จจริงมากนัก แต่เน้นที่ข้อสรุปของนักเรียนเกี่ยวกับข้อเท็จจริงเหล่านั้น โดยจะพิจารณาถึงความเชื่อพื้นฐานของแต่ละผู้เข้าร่วมการสนทนามากกว่าข้อเสนอเชิงนามธรรม
และจากหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ก็ยืนยันว่าวิธีการนี้ได้ผลดีมาก งานวิจัยยืนยันว่าการตั้งคำถามแบบโสกราติสช่วยส่งเสริมทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ให้แก่นักเรียนได้เป็นอย่างดี (Chew, Lin, & Chen, 2019)
1. วงสนทนาแบบโสกราตีส
การสนทนาแบบโสกราติสมีประโยชน์อย่างยิ่งในการทำความเข้าใจเนื้อหาเฉพาะอย่างลึกซึ้ง หรือเพื่อตรวจสอบเทคนิคการตั้งคำถามและศักยภาพของกลุ่มที่ใช้เทคนิคนี้:
- นักเรียนจะได้รับมอบหมายให้อ่านข้อความหรือบทความที่กำหนดให้
- มีการให้คำแนะนำในการวิเคราะห์และจดบันทึก
- นักเรียนถูกจัดเรียงเป็นสองวงกลม คือวงกลมด้านในและวงกลมด้านนอก
- กลุ่มคนวงในได้รับคำสั่งให้อ่านและอภิปรายเนื้อหาร่วมกันเป็นเวลา 10 นาที
- ในขณะเดียวกัน กลุ่มที่อยู่วงนอกได้รับคำสั่งให้เงียบและสังเกตการณ์การสนทนาของกลุ่มที่อยู่วงใน
- เมื่อเสร็จสิ้นแล้ว วงนอกจะมีเวลาอีก 10 นาทีในการประเมินบทสนทนาของวงในและให้ข้อเสนอแนะ
- กลุ่มคนวงในรับฟังและจดบันทึก
- ต่อมาบทบาทของวงในและวงนอกก็สลับกัน
การสังเกตวิธีการแบบโสกราติสสามารถให้โอกาสอันมีค่าในการเรียนรู้เกี่ยวกับกระบวนการตั้งคำถามได้
2. การสัมมนาแบบโสกราติส
การสัมมนาแบบโสกราตีสเป็นตัวอย่างที่แท้จริงของความเชื่อของโสกราตีสในพลังของการตั้งคำถามที่ดี
- ครูใช้คำถามแบบโสกราติสเพื่อกระตุ้นการอภิปรายเกี่ยวกับเป้าหมายการเรียนรู้ที่กำหนดไว้ ซึ่งมักจะเป็นข้อความที่ส่งเสริมการค้นคว้าอย่างแท้จริง
- มีการให้แนวทางแก่นักเรียนเพื่อให้ตกลงที่จะมีส่วนร่วมอย่างเป็นธรรม รวมถึงตัวอย่างคำถามและพฤติกรรมในการคิด การโต้ตอบ และการฟังภายในกลุ่ม
- การเรียนรู้ได้รับการส่งเสริมโดยการสนับสนุนการวิเคราะห์เชิงวิพากษ์และการใช้เหตุผลเพื่อค้นหาคำตอบที่ลึกซึ้งสำหรับคำถามต่างๆ
- ครูอาจตั้งคำถามปลายเปิดเบื้องต้นบางข้อ แต่ไม่ได้สวมบทบาทเป็นผู้นำ
- เมื่อการอบรมเสร็จสิ้นลง ควรมีการทบทวนเทคนิคต่างๆ และประสิทธิภาพของกลุ่มในการนำเทคนิคเหล่านั้นไปใช้ และนำบทเรียนที่ได้ไปปรับใช้ในการอบรมครั้งต่อไป
การเรียนรู้และนำวิธีการแบบโสกราติสไปใช้อย่างมีประสิทธิภาพนั้นต้องใช้เวลา และควรพิจารณาว่าเป็นส่วนสำคัญที่จำเป็นในกระบวนการโดยรวมของกลุ่ม
3 เทคนิคที่เป็นประโยชน์
1. คำถาม 5 ข้อ (5 Ws)
บางครั้งเราทุกคนก็ต้องการคำแนะนำเกี่ยวกับคำถามที่ควรจะถาม คำกล่าวที่ว่า "ห้า W" ซึ่งฟังดูชวนเข้าใจผิด – ใคร อะไร เมื่อไหร่ ที่ไหน ทำไม และอย่างไร – ถูกนำมาใช้กันอย่างแพร่หลายในการรวบรวมข้อมูลขั้นพื้นฐาน ตั้งแต่ด้านวารสารศาสตร์ไปจนถึงงานตำรวจ
| ห้า W (และหนึ่ง H) |
|---|
| ใครเกี่ยวข้องบ้าง? |
| เกิดอะไรขึ้น |
| เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นเมื่อใด? |
| เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นที่ไหน? |
| ทำไมจึงเกิดเหตุการณ์นี้ขึ้น? |
| มันเกิดขึ้นได้อย่างไร? |
คำถาม 5 W (และ 1 H) เป็นชุดคำถามปลายเปิดที่มีประโยชน์ ซึ่งเชิญชวนให้ผู้ฟังตอบและอธิบายรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับข้อเท็จจริง
2. ขั้นตอนของวิธีการแบบโสกราติส
กล่าวโดยสรุป การตั้งคำถามแบบโสกราติสมีขั้นตอนดังต่อไปนี้
- ทำความเข้าใจความเชื่อนั้น
ขอให้บุคคลนั้นอธิบายความเชื่อ/ข้อโต้แย้งของตนอย่างชัดเจน - สรุปประเด็นของบุคคลนั้น
ทวนคำพูดของพวกเขาเพื่อทำความเข้าใจจุดยืนของพวกเขาให้ชัดเจนยิ่งขึ้น - ขอหลักฐาน
ถามคำถามปลายเปิดเพื่อดึงความรู้เพิ่มเติมและเปิดเผยข้อสันนิษฐาน ความเข้าใจผิด ความไม่สอดคล้องกัน และความขัดแย้ง- ความเชื่อนี้ตั้งอยู่บนสมมติฐานใด?
- มีหลักฐานอะไรบ้างที่สนับสนุนข้อโต้แย้งนี้?
- ตั้งคำถามกับสมมติฐานของพวกเขา
หากพบข้อขัดแย้ง ความไม่สอดคล้องกัน ข้อยกเว้น หรือตัวอย่างที่ขัดแย้ง ให้ขอให้บุคคลนั้นละทิ้งความเชื่อนั้น หรือกล่าวซ้ำความเชื่อนั้นให้ชัดเจนยิ่งขึ้น - ทำซ้ำขั้นตอนนี้อีกครั้งหากจำเป็น
จนกว่าทั้งสองฝ่ายจะยอมรับความเชื่อที่กล่าวซ้ำนั้น ขั้นตอนนี้จึงจะถูกทำซ้ำ
ลำดับขั้นตอนอาจไม่เป็นไปตามที่กล่าวมาข้างต้นเสมอไป อย่างไรก็ตาม ขั้นตอนเหล่านี้จะช่วยให้เห็นภาพว่าการตั้งคำถามควรดำเนินไปอย่างไร ทำซ้ำกระบวนการนี้เพื่อเจาะลึกไปถึงแก่นแท้ของประเด็น ความคิด หรือความเชื่อ
3. การเล่นบทบาทสมมติเป็นเพื่อนสนิท
ขอให้ลูกค้าเล่าเรื่องราวให้คุณฟังราวกับว่าพวกเขากำลังเล่าประสบการณ์ที่คล้ายคลึงกันให้เพื่อนฟัง (หรือคนอื่นๆ ที่พวกเขารัก)
โดยทั่วไปแล้ว คนเราสามารถโต้แย้งความคิดเชิงลบของตัวเองได้ดีขึ้นเมื่อได้พูดคุยกับคนที่ตัวเองรัก
ตัวอย่างเช่น “ เพื่อนสนิทของคุณบอกคุณว่าพวกเขารู้สึกไม่สบายใจกับบทสนทนาหรือสถานการณ์ที่ยากลำบากที่พวกเขาเผชิญอยู่ คุณจะบอกพวกเขาว่าอย่างไร? ลองนึกภาพว่าฉันเป็นคนคนนั้นดูสิ ”
แบบฝึกหัดและใบงาน 4 ชุดสำหรับใช้ในการเรียนการสอน
1. ประเภทของคำถามแบบโสกราติส
วิธีการแบบโสกราติสอาศัยคำถามหลากหลายประเภทเพื่อให้ได้ข้อมูลที่ครบถ้วนและถูกต้องที่สุดสำหรับการสำรวจประเด็น แนวคิด อารมณ์ และความคิดต่างๆ
ควรใช้คำถามประเภทต่างๆ ผสมผสานกันเพื่อให้เกิดการมีส่วนร่วมที่ได้ผลดีที่สุด
| คำถามเกี่ยวกับคำถามหรือประเด็นเบื้องต้น | คำตอบ |
|---|---|
| คำถามนี้มีความสำคัญอย่างไร? | | |
| คำถามนี้ตอบง่ายหรือไม่? | | |
| ทำไมคุณถึงคิดอย่างนั้น? | | |
| เราสามารถสรุปอะไรจากคำถามนี้ได้บ้าง? | | |
| มีคำถามสำคัญอื่นใดที่ต่อเนื่องจากคำถามนี้หรือไม่? | | |
| คำถามเกี่ยวกับข้อสมมติฐาน | คำตอบ |
|---|---|
| ทำไมคนเราถึงคิดว่า X เป็นเช่นนั้น? | | |
| เรากำลังตั้งสมมติฐานอะไรอยู่ตรงนี้? | | |
| มีข้อสันนิษฐานอื่นอยู่หรือไม่? | | |
| คุณกำลังบอกว่า X ใช่ไหม? | | |
| ประเด็นเรื่องมุมมอง | คำตอบ |
|---|---|
| มีมุมมองอื่นอีกไหม? | | |
| คนที่คิดแบบ X อาจจะคิดอย่างไรบ้าง? | | |
| คนอื่นจะตอบสนองอย่างไร และเพราะเหตุใด? | | |
| คำถามเพื่อขอคำชี้แจงเพิ่มเติม | คำตอบ |
|---|---|
| คุณหมายความว่าอย่างไรเมื่อคุณพูดว่า X? | | |
| คุณช่วยเรียบเรียงใหม่และอธิบายประโยคนั้นด้วยวิธีอื่นได้ไหม? | | |
| ประเด็นหลักในที่นี้คืออะไร? | | |
| คุณช่วยอธิบายเพิ่มเติมในประเด็นนั้นได้ไหม? | | |
| คำถามเกี่ยวกับนัยยะและผลที่ตามมา | คำตอบ |
|---|---|
| คุณคิดว่าทำไมถึงเป็นเช่นนั้น? | | |
| มีข้อมูลอื่นใดที่ต้องการเพิ่มเติมหรือไม่? | | |
| อะไรทำให้คุณเชื่อเช่นนั้น? | | |
| มีเหตุผลใดบ้างที่ทำให้เราสงสัยในหลักฐานนี้? | | |
| ประเด็นเกี่ยวกับหลักฐานและเหตุผล | คำตอบ |
|---|---|
| คุณช่วยยกตัวอย่างได้ไหม? | | |
| คุณคิดว่าทำไมถึงเป็นเช่นนั้น? | | |
| มีข้อมูลอื่นใดที่ต้องการเพิ่มเติมหรือไม่? | | |
| อะไรทำให้คุณเชื่อเช่นนั้น? | | |
| มีเหตุผลใดบ้างที่ทำให้เราสงสัยในหลักฐานนี้? | | |
| คำถามเกี่ยวกับต้นกำเนิด | คำตอบ |
|---|---|
| คุณเคยได้ยินเรื่องนี้จากที่ไหนมาก่อนหรือเปล่า? | | |
| คุณรู้สึกแบบนี้มาตลอดหรือเปล่า? | | |
| อะไรทำให้คุณรู้สึกแบบนั้น? | | |
2. การปรับโครงสร้างทางความคิด
ขอให้ผู้อ่านพิจารณาและบันทึกคำตอบของคำถามแบบโสกราติส หลายข้อ เพื่อช่วยท้าทายความคิดที่ไม่สมเหตุสมผลของพวกเขา
3. คำถามเกี่ยวกับการโค้ชชีวิต
โปรดดูคำถามทรงพลังที่สุดกว่า 20 ข้อสำหรับการโค้ชชีวิต (พร้อมไฟล์ PDF)ในบล็อกของเราสำหรับตัวอย่างเชิงลึกของคำถามปลายเปิดที่สามารถใช้เป็นคำถามในการโค้ช หรือบทความของเราเรื่อง คำถามการโค้ชกว่า 21 ข้อที่ควรถามลูกค้าของคุณ
4. รายการตรวจสอบศิลปะแห่งการตั้งคำถามแบบโสกราติส
ขณะสังเกตผู้อื่นนำการสนทนาแบบโสเครติส ให้ใช้รายการตรวจสอบคำถาม นี้ เพื่อบันทึกความคิดและให้ข้อเสนอแนะ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น